{"id":8353,"date":"2026-01-13T17:26:53","date_gmt":"2026-01-13T17:26:53","guid":{"rendered":"https:\/\/io.djc.pl\/?p=8353"},"modified":"2026-01-13T17:42:08","modified_gmt":"2026-01-13T17:42:08","slug":"czarnoksieznik-z-oz-przerazajace-kulisy-powstania-filmowej-legendy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/io.djc.pl\/?p=8353","title":{"rendered":"Czarnoksi\u0119\u017cnik z Oz: Przera\u017caj\u0105ce kulisy powstania filmowej legendy"},"content":{"rendered":"

\u201eCzarnoksi\u0119\u017cnik z Oz\u201d, fantastyczno-przygodowy musical z roku 1939 to film, kt\u00f3ry od pokole\u0144 kojarzy si\u0119 nam z magi\u0105, kolorami i beztrosk\u0105 krain\u0105 marze\u0144. Jednak za tym idealnym obrazkiem, kt\u00f3ry widzimy na ekranie, kryje si\u0119 zupe\u0142nie inna, bolesna historia. Rzeczywisto\u015b\u0107 na planie zdj\u0119ciowym nie mia\u0142a nic wsp\u00f3lnego z bajk\u0105. By\u0142o to miejsce pe\u0142ne niebezpiecze\u0144stw, kt\u00f3re zamienia\u0142y prac\u0119 aktor\u00f3w w walk\u0119 o zdrowie, a czasem nawet o \u017cycie.<\/span><\/p>\n

Dramat m\u0142odej gwiazdy<\/h4>\n

Najbardziej dramatycznym aspektem produkcji by\u0142 los Judy Garland wcielaj\u0105cej si\u0119 w rol\u0119 g\u0142\u00f3wnej bohaterki Dorotki. Wytw\u00f3rnia MGM, d\u0105\u017c\u0105c do maksymalnego wykorzystania m\u0142odej aktorki, wdro\u017cy\u0142a wobec niej niezwykle szkodliwy system pracy. Aby szesnastoletnia dziewczyna mog\u0142a sprosta\u0107 harmonogramowi zdj\u0119\u0107, podawano jej \u015brodki pobudzaj\u0105ce na bazie amfetaminy, a gdy po kilkunastu godzinach pracy nie mog\u0142a zasn\u0105\u0107, otrzymywa\u0142a silne \u015brodki nasenne. Ten cykl doprowadzi\u0142 do wieloletniego uzale\u017cnienia, kt\u00f3re ostatecznie przyczyni\u0142o si\u0119 do jej przedwczesnej \u015bmierci. Opr\u00f3cz presji chemicznej, Garland by\u0142a poddawana drastycznej diecie oraz przemocy psychicznej i fizycznej ze strony re\u017cysera, kt\u00f3ry nie waha\u0142 si\u0119 u\u017cywa\u0107 si\u0142y, by wymusi\u0107 na niej pos\u0142usze\u0144stwo.<\/span><\/p>\n

Toksyczna wizja artystyczna<\/h4>\n

R\u00f3wnie wielkie zagro\u017cenie dla zdrowia, a nawet \u017cycia aktor\u00f3w, stwarza\u0142y eksperymentalne metody charakteryzacji, co najdotkliwiej odczu\u0142 pierwotny odtw\u00f3rca roli Blaszanego Drwala. Buddy Ebsen, kt\u00f3ry jako pierwszy zosta\u0142 obsadzony w tej roli, pad\u0142 ofiar\u0105 toksycznej wizji artystycznej tw\u00f3rc\u00f3w. Jego srebrny makija\u017c sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z czystego py\u0142u aluminiowego, kt\u00f3ry aktor codziennie wdycha\u0142 podczas nak\u0142adania charakteryzacji. Substancja ta pokry\u0142a jego p\u0142uca, prowadz\u0105c do ich zapa\u015bci i niewydolno\u015bci oddechowej. Ebsen trafi\u0142 do szpitala w stanie zagro\u017cenia \u017cycia i musia\u0142 zrezygnowa\u0107 z udzia\u0142u w filmie, a incydent ten zosta\u0142 przez studio zatuszowany. Jego nast\u0119pca otrzyma\u0142 ju\u017c zmienion\u0105, bezpieczniejsz\u0105 formu\u0142\u0119 makija\u017cu.<\/span><\/p>\n

Uwi\u0119zieni w kostiumach<\/h4>\n

Ekstremalne warunki panuj\u0105ce w studio filmowym sprawia\u0142y, \u017ce codzienna praca aktor\u00f3w w ich charakterystycznych kostiumach zamienia\u0142a si\u0119 w fizyczn\u0105 udr\u0119k\u0119. Wymogi \u00f3wczesnej technologii\u00a0 narzuca\u0142y konieczno\u015b\u0107 stosowania pot\u0119\u017cnego o\u015bwietlenia, kt\u00f3re podnosi\u0142o temperatur\u0119 na planie do ponad 40 stopni Celsjusza. Dla Berta Lahra, graj\u0105cego Tch\u00f3rzliwego Lwa, oznacza\u0142o to prac\u0119 w kostiumie wykonanym z prawdziwych sk\u00f3r zwierz\u0119cych, wa\u017c\u0105cym kilkadziesi\u0105t kilogram\u00f3w. Aktor wielokrotnie mdla\u0142 z przegrzania i wycie\u0144czenia. Z kolei Ray Bolger, filmowy Strach na Wr\u00f3ble, boryka\u0142 si\u0119 z mask\u0105, kt\u00f3ra, trwale przyklejona do twarzy, pozostawi\u0142a na jego sk\u00f3rze blizny widoczne jeszcze d\u0142ugo po zako\u0144czeniu zdj\u0119\u0107.<\/p>\n

Bia\u0142a trucizna<\/h4>\n

Szczeg\u00f3lnie szokuj\u0105ca wydaje si\u0119 dzi\u015b s\u0142ynna scena na polu mak\u00f3w. Aby uzyska\u0107 efekt padaj\u0105cego \u015bniegu, kt\u00f3ry budzi bohater\u00f3w, tw\u00f3rcy u\u017cyli czystego azbestu. By\u0142 to wtedy popularny materia\u0142 dekoracyjny. Aktorzy nie mieli poj\u0119cia o zagro\u017ceniu i z u\u015bmiechem odgrywali scen\u0119, podczas gdy na ich g\u0142owy sypa\u0142a si\u0119 substancja, kt\u00f3ra dekady p\u00f3\u017aniej zosta\u0142a uznana za silnie rakotw\u00f3rcz\u0105 i ca\u0142kowicie wycofan\u0105 z u\u017cycia.<\/span><\/p>\n

Historia powstawania \u201eCzarnoksi\u0119\u017cnika z Oz\u201d rzuca zupe\u0142nie nowe \u015bwiat\u0142o na t\u0119 kolorow\u0105 produkcj\u0119. Cho\u0107 film ten pozostaje niekwestionowan\u0105 ikon\u0105 kina, dla wsp\u00f3\u0142czesnego widza jest on r\u00f3wnie\u017c dowodem na to, jak brutalny potrafi\u0142 by\u0107 przemys\u0142 filmowy dawnych lat. Podziwiaj\u0105c dzi\u015b na ekranie cz\u0142onk\u00f3w obsady, powinni\u015bmy pami\u0119ta\u0107 nie tylko o ich wspania\u0142ej grze, ale tak\u017ce o ogromnym po\u015bwi\u0119ceniu, kt\u00f3re w\u0142o\u017cyli w stworzenie tego ponadczasowego dzie\u0142a. <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eCzarnoksi\u0119\u017cnik z Oz\u201d, fantastyczno-przygodowy musical z roku 1939 to film, kt\u00f3ry od pokole\u0144 kojarzy si\u0119 nam z magi\u0105, kolorami i<\/p>\n","protected":false},"author":173,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-8353","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/io.djc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8353","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/io.djc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/io.djc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/io.djc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/173"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/io.djc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8353"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/io.djc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8353\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8723,"href":"https:\/\/io.djc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8353\/revisions\/8723"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/io.djc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8353"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/io.djc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8353"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/io.djc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8353"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}