Pijak, narkoman i kobieciarz, który chciał być artystą. Recenzja ,,Zatracenia” Dazaia Osamu

 

 

Zatracenie to powieść z 1948 roku w autorstwie japońskiego prozaika, przedstawiciela nurtu dekadenckiego Dazaia Osamu. Na kartach powieści zapoznajemy się z historią życia Yozo, bohatera, który opisuje swoje życie jako ,,przepełnione wstydem”. Poznajemy go we wczesnym dzieciństwie, kiedy zaczyna przejawiać pierwsze oznaki swojego niedostosowania społecznego.

Chłopiec nierozumiany przez otoczenie decyduje się na przyjęcie maski komedianta, udaje klauna próbując zakryć swoją odmienność. Za swoją największą porażkę uważa bycia nakrytym na udawaniu. Kiedy ktoś orientuje się w jego grze chłopak wpada w panikę. Na skutek nabytych we wczesnym dzieciństwie traum chłopiec wydaje się nadinterpretować swoje miejsce w społeczeństwie. Yozo chce być artystą, jednak nie posiada wrodzonego talentu. Jedyne obrazy, które satysfakcjonują jego osobę to szkolne ,,potwory”.

Yozo to bohater który łączy kilka klasycznych archetypów. Jest osobnikiem wyalienowanym, niepotrzebnym i żyjącym na marginesie. Ma także cechy człowieka wściekłego, pełnego negatywnych emocji, nie akceptującym swojego życia, pełnym nienawiści do siebie i innych. Jednocześnie jest wielkim egoistą, to osoba o dziwnej moralności, nie reagujący na krzywdę innych. Pozbawiony uczuć podobnych empatii, jeśli już zainterweniuje w czyjejś obronie jest grą pozorów. Jedyną krzywdą jaką bierze na poważnie jest jego własna.

 

Uważa za swoje największe przekleństwo fakt, że kobiety mają do niego słabość, ich relacje są bardzo skomplikowane. Teoretycznie brzydzi się ich towarzystwem z drugiej strony ,,ciągnie go do nich”. Na skutek traum z dzieciństwa czuje się zagrożony w ich towarzystwie pomimo tego w trakcie powieści ma kilka żon, przez pewien czas jest utrzymankiem a także przyjmuje role ojca półsieroty.

 

 

Jednak nie jest to horror egzystencjonalny, przeżycia Yozo mógłby być opisane w o wiele bardziej brutalny sposób. Autor wydaje się oszczędzać nam wielu szczegółów, drastyczne momenty nie są opisane, wielu rzeczy trzeba się domyślać. Brak tutaj krwawych historii czy tortur. Najbardziej wstrząsająca scena w której bohater nie reaguję na gwałt na jego własnej żonie jest opisana bardzo zachowawczo. Nie pada tam nawet słowo gwałt, autor wspomina głównie dźwięk, przez co czytelnik sam musi się zorientować o co chodzi, na podstawie wcześniejszych informacji.

 

 

Bohater dwukrotnie próbuje się zabić. Pierwszy raz usiłuje spełnić marzenie o podwójnym samobójstwie z kobietą, którą kocha. Ostatecznie ona umiera, za to on wychodzi z tej sytuacji cało. Druga próba także jest nieudana, rozpoczyna natomiast spiralę niekończących się nieszczęść w jego życiu.

 

 

 

Yozo po wyprowadzce z domu rodzinnego powoli spada na dno. Pomimo nieszczęścia i niezrozumienia dom wydawał się jedyną ostoją w jego życiu. Początkowo mierzy się z głodem i skrajną biedą. Następnie pojawia się alkoholizm – uzależnienie rujnujące jego człowieczeństwo. Mężczyzna każdy grosz jaki uda mu się zarobić przepija. Ostatnią przegraną jest zostanie narkomanem, Yozo uzależnia się od morfiny. Ostatecznie bohater dożywa do końca powieści, natomiast kończy osamotniony w szpitalu psychiatrycznym, nie mając nawet 30 lat.

Jak na czasy swojego powstania motyw człowieka ukrywającego prawdziwe oblicze pod maską klauna był nowatorski i odkrywczy. Książka napisana prozą, dysponuje niebanalnym językiem, pełnym kwiecistych metafor i cytatów o charakterze egzystencjonalny. Pomimo tego dzieło bardzo szybko i łatwo się czyta. Utwór to w dużej mierze autobiografia, możemy utożsamiać bohatera z autorem. Prawdziwy Dazai Osamu również dążył do śmierci. Autor umarł podczas trzeciej próby samobójczej, razem z ukochaną w wieku 39 lat.

 

Bestseller zyskał kilka adaptacji w popkulturze. ,,Aoi Bungaku” to seria animowana inspirowana klasycznymi opowiadaniami z literatury japońskiej. Pierwsze 2 odcinki zostały poświęcone właśnie na ekranizacje losów Yozo. Innym przykładem jest popularna seria anime ,,Bungou stray dogs”, w której występujące postacie są oparte na japońskich pisarzach. Jeden z głównych bohaterów Dazai Osamu, jest przedstawiony jako seryjny samobójca. Sławny mangaka Junji Ito dokonał adaptacji utworu w formie mangi. Charakterystyczne dla stylu artysty rysunki okazały się być wielkim sukcesem.