Badania przesiewowe w weterynarii

Obecnie wielu ludzi jest właścicielem psa lub kota. Przygarniając zwierzaka ma się obowiązek dbania o jego zdrowie. Idąc do weterynarza właściciele często nie mają podstawowej wiedzy, która pozwoliłaby by im lepiej zrozumieć zachodzące procesy i proces stawianego rozpoznania choroby. Dlatego też zapoznanie się z podstawowymi badaniami i procedurami może znacząco pomóc w przypadku pojawienia się niepokojących zmian u pupila.

 

Badania przesiewowe są podstawowym narzędziem stosowanym w profilaktyce, diagnostyce i monitorowaniu stanu zdrowia zwierząt. Dzięki nim można wykryć chorobę jeszcze przed wystąpieniem objawów klinicznych. Przykładem takich badań są testy ELISA, PCR, testy płytkowe w kierunku chorób odkleszczowych, badania morfologiczne i biochemiczne krwi, tarczyca czy aglutynacja, które są stosowane w wykrywaniu między innymi infekcji bakteryjnych, pasożytniczych, czy wirusowych.

 

Monitorowanie stanu zdrowia

Przesiewowe testy molekularne lub serologiczne są powszechnie wykorzystywane do monitorowania

stanu zdrowia. Każde zwierzę powinno co jakiś czas mieć wykonane podstawowe badania nie tylko w celu wykrycia potencjalnej choroby w organizmie. W przypadku pojawienia się problemów zdrowotnych w późniejszym czasie, wyniki badań będą potrzebne do porównania wyników badań za czasów zdrowia. Zazwyczaj porównuje się je do ogólnie przyjętych norm, ale nie zawsze będą one w pełni trafne. Jest to spowodowane między innymi występowaniem różnic morfologicznych nie tylko między gatunkami, ale też między rasami. Można błędnie zdiagnozować chorobę porównując danego osobnika do ogólnych norm. Przykładowo u chartów można spodziewać się wyższego hematokrytu oraz niższych norm T4 (tyroksyny).

Badania przesiewowe wykorzystywane są też w kwalifikacji osobnika do operacji czy zabiegu. Zawsze należy się upewnić, czy podanie znieczulenia nie wiąże się ze zbyt dużym ryzykiem spowodowania śmierci przez osłabienie organizmu, które może towarzyszyć np. chorobom nowotworowym.

 

Badania przesiewowe w hodowlach

Kolejną dziedziną, w której szeroko stosowane są badania przesiewowe są badania genetyczne w hodowlach. Pozwalają one zidentyfikować choroby genetyczne, która mogą być potencjalnym zagrożeniem u przyszłych osobników osłabiając całą hodowlę. W takim przypadku dany osobnik jest zazwyczaj poddany kastracji lub sterylizacji żeby nie przenosić „trefnych” genów. Przykładem jest mielopatia zwyrodnieniowa czy choroba von Willebranda typu I, które są jednymi z najczęściej występujących chorób na podłożu genetycznym u pudli miniaturowych.

 

Wiarygodność badań przesiewowych

Wiarygodność badań przesiewowych zależy od ich swoistości, czułości i jakości wykonania. Swoistość jest odsetkiem prawidłowo zidentyfikowanych zdrowych zwierząt, a czułość to odsetek prawidłowo zidentyfikowanych chorych zwierząt. W praktyce większą uwagę poświęca się czułości, ponieważ dzięki temu występuje mniejsze ryzyko błędnego zdiagnozowania choroby u zdrowego psa czy kota.

Jakość pobranego materiału znacząco wpływa na wiarygodność badań przesiewowych. Musi być pobrany i transportowany w odpowiednich, czystych warunkach za pomocą dedykowanego sprzętu oraz przetrzymywany w odpowiedniej temperaturze i w odpowiednim czasie. Do czynników biologicznych mających wpływ na zafałszowanie wyników zaliczamy występującą ciążę, stres (wpływający m.in. na wzrost liczby limfocytów), wiek czy dieta zwierzęcia (np. lipemia występująca we krwi uniemożliwi wykonanie niektórych badań biochemicznych).

 

Podsumowanie

Badania przesiewowe odgrywają kluczową rolę w profilaktyce zdrowotnej, diagnostyce oraz monitorowaniu stanu zdrowia zwierząt. Ich prawidłowe wykonanie z uwzględnieniem specyficznych cech osobniczych, zwiększa szansę na wykrycie problemów zdrowotnych na wczesnym etapie. Regularne badania pozwalają nie tylko zapobiegać rozwojowi chorób, ale także poprawić jakość życia zwierzaka.